2 дүгээр сарын төсвийн гүйцэтгэл
2015-03-17 11:55:28 | 2602 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл
Монгол Улсын 2025 оны 2 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл нь тус улсын эдийн засгийн бодлого, санхүүгийн сахилга батыг илтгэх чухал баримт юм. Төсвийн гүйцэтгэлийн тайланд үндэслэн дараах мэдээллийг тоймлон хүргэе.
Нэг. Төсвийн орлого ба зарлагын тэнцэл
2025 оны эхний хоёр сарын байдлаар төсвийн нийт орлого 1.2 их наяд төгрөгт хүрч, өмнөх оны мөн үеийн гүйцэтгэлтэй харьцуулахад 15%-иар өссөн байна. Энэ өсөлтийг дэмжсэн гол хүчин зүйл нь уул уурхайн салбарын экспортын орлого, тэр дундаа нүүрс, зэсийн үнийн өсөлт болон гаалийн татварын системийн шинэчлэл юм.
Төсвийн зарлагын хувьд нийт 1.1 их наяд төгрөг зарцуулсан бөгөөд үүнээс 35% нь нийгмийн халамжийн чиглэлд (цалин, тэтгэвэр, хүүхдийн мөнгө), 25% нь дэд бүтцийн төслүүд (авто зам, эрчим хүчний шинэчлэл), 20% нь боловсрол, эрүүл мэндийн салбарт төвлөрчээ. Харин төсвийн алдагдал 100 тэрбум төгрөг байсан нь Төсвийн тухай хуульд заасан алдагдлын дээд хязгаарт нийцсэн үнэлгээ юм.
Хоёр. Хууль эрх зүйн үндэслэл
Төсвийн гүйцэтгэл нь **"Төсвийн тухай хууль" (2025 оны нэмэлт өөрчлөлттэй)-ийн 4.1.2-т заасан "Сарын төсвийн гүйцэтгэлийн тайланг гаргах, олон нийтэд мэдээлэх" заалт болон "Төрийн аудитын тухай хууль"-ийн 6.3-т заасан "Төсвийн хэрэгжилтэд хяналт тавих" заалтуудад нийцүүлэн боловсруулагдав.
Мөн Монгол Улсын Засгийн газрын 2025 оны "Эдийн засгийн сэргэлтийн хөтөлбөр"-ийн хүрээнд төсвийн сахилга батыг чангатгах, хөрөнгийн зарцуулалтын үр ашгийг дээшлүүлэх чиглэлээр авч хэрэгжүүлсэн арга хэмжээнүүд нь төсвийн гүйцэтгэлийн үр дүнд эергээр нөлөөлсөн нь харагдаж байна.
Гурав. Тулгамдсан асуудал ба шийдэл
Төсвийн гүйцэтгэлийн тайланд тусгагдсан онцлох асуудал нь хөрөнгө оруулалтын төслүүдийн хэрэгжилтийн хурд удааширсан явдал юм. Тухайлбал, Улаанбаатар хотын авто замын шинэчлэлийн төслийн 20% нь хоёрдугаар сарын байдлаар гүйцэтгэгдээгүй байна. Энэ асуудлыг шийдвэрлэх зорилгоор Засгийн газраас "Төсвийн хөрөнгө оруулалтын төлөвлөлтийн журам"-д өөрчлөлт оруулж, төслүүдийг "эрэмбэлэх", "гүйцэтгэлийг цахим системээр хянах" механизмыг нэвтрүүлэхээр төлөвлөжээ.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.
Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Card" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.
Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.
Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
Дүгнэлт
2025 оны 2 дугаар сарын төсвийн гүйцэтгэл нь эдийн засгийн өсөлтийг дэмжих, нийгмийн халамжийг хангах, дэд бүтцийн хөгжлийг түргэтгэх чиглэлээр тодорхой ахиц гаргасан боловч төслийн хэрэгжилтийг сайжруулах, төсвийн алдагдлыг бууруулах шаардлагатай байгааг харууллаа. Цаашид Төсвийн тухай хуулийн хэрэгжилтийг хангах, төсвийн сахилга батыг чанд мөрдөх нь чухал юм.