"Байсан байдлыг тогтоох 2009" сэдэвт өгүүлэл
2015-03-04 09:49:59 | 247"Байсан байдлыг тогтоох 2009" сэдэвт өгүүлэл
2009 онд Монгол Улс эдийн засаг, нийгмийн хөгжлийн онцгой сорилтуудыг туулсан үе юм. Энэ жил Монголын хууль тогтоомж, эдийн засгийн бодлогын томоохон өөрчлөлтийн жил болсон бөгөөд "байсан байдлыг тогтоох" асуудал нь хууль эрх зүйн хүрээнд ч, нийгэм-эдийн засгийн хүрээнд ч тодорхой хариулт шаардсан сэдэв юм.
Эдийн засгийн нөхцөл байдал ба статистик
2009 онд Монголын ДНБ 1.6%-иар буурч, 41.97 тэрбум ам.доллар болсон нь дэлхийн санхүүгийн хямралын шууд нөлөө байв. Худалдааны тэнцэл 30.2%-иар агшиж, экспорт 24.9%, импорт 34.3%-иар тус тус буурсан үзүүлэлттэй. Тухайн үед Хятадтай хийсэн худалдааны хэмжээ 19.14 тэрбум ам.долларт хүрсэн ч Монголын эдийн засаг уул уурхайн экспортоос хамааралтай байдлаа харуулсан юм. Аж үйлдвэрийн салбарын үйлдвэрлэл 3.3%-иар агшиж, барилгын салбар 48.8%-ийн уналттай байсан нь хөрөнгө оруулалтын уналттай холбоотой. Харин хөдөө аж ахуйд "Хөдөө аж ахуйн хөгжлийн 3-р төлөвлөгөө"-ний хэрэгжилтийн үр дүнд малын тоо толгой 1.7%-иар өсч, үр тарианы ургац 84%-иар нэмэгдсэн нь томоохон амжилт байв.
Хууль эрх зүйн орчин ба хэрэгжилт
Монгол Улсын Эрүүгийн хуулийн 10.1-д зааснаар гэмт хэрэгт холбогдох үндэслэлийг "тухайн үйлдлийг үйлдсэн үед хүчин төгөлдөр байсан хуулиар тодорхойлох" зарчим мөрдөгддөг. 2009 оны хууль тогтоомжийн шинэчлэлд тусгагдсан чухал өөрчлөлтүүдээс дурдвал:
- Эрүүгийн хуулийн 41.1 дэх "хууль сахиулах байгууллагын алба хаагчийг албан үүргээ гүйцэтгэж байхад халдсан тохиолдолд хариуцлага хүлээлгэх" заалт
- 40.2-т заасан "хувь хүн бүрийн өөрийгөө хамгаалах эрх"
- 42.1 дэх "нийтийн ашиг сонирхлын төлөө эрсдэл үүсгэсэн үйлдлийг гэмт хэрэгт тооцохгүй байх" зарчим
Эдгээр заалтууд нь 2009 онд хэрэгжсэн хуулийн практикт чухал үүрэг гүйцэтгэж, иргэдийн эрх зүйн хамгаалалтыг сайжруулсан юм.
Нийгмийн өөрчлөлтүүд
Хүн амын бүтэц, хөдөлмөр эрхлэлтийн хувьд 2009 оны байдлаар нийт хүн амын 51.2% нь эмэгтэйчүүд, 61.8% нь хот суурин газарт амьдарч байв. Ажилгүйдлийн түвшин 4.05%-д хүрч, нийгмийн хамгааллын зардал 43.4%-иар өссөн нь хямралын үед иргэдийн амьжиргааг хамгаалах бодлогын илэрхийлэл байв. Эрүүл мэндийн салбарт 70.7%-ийн өсөлттэй төсөв баталж, 102.09 тэрбум төгрөгийг зарцуулсан нь нийгмийн халамжийн бодлогын нэг хэсэг болсон юм.Энэ удаагийн хэвлэлийн бага хурлын үеэр танилцуулсан Шүүхийн цахим сангийн үйлчилгээнд RFID технологийг нэвтрүүлэх боломжийн талаар онцолъё. "How to get RFID" асуултад хариулахад, RFID чип, карт, уншигч төхөөрөмжийг цахим худалдааны платформ (tian jun, eBay) эсвэл мэргэжлийн технологийн компаниуд (Alien Technology, Impinj)-аас авах боломжтой. "Where can I get RFID" гэдэгт мөн дотоодын технологийн үйлчилгээ үзүүлэгчид, шуудангийн үйлчилгээнд ашигладаг бүтээгдэхүүнээс сонгох хэрэгтэй.
Шүүхийн шийдвэрүүдийг аюулгүй хадгалахад "Best RFID Blocking Card" чухал үүрэгтэй. Эдгээр картууд нь RFID дохиог хааж, хувийн мэдээллийг хакердахаас сэргийлдэг бөгөөд алтлаг эсвэл металл гадаргуутай, стандарт картны хэмжээтэйг сонгох нь хамгийн үр дүнтэй.
Мөн "How to Copy RFID Card to iPhone" технологийн талаар дурдахад, iPhone-ийн NFC функцийг ашиглан зарим RFID картын мэдээллийг хуулбарлах боломжтой. Гэхдээ зөвхөн өөрийн картыг хуулбарлах, хууль ёсны зөвшөөрөлтэй байх шаардлагатай.
Харин "rfid for asset tracking" системийг шүүхийн эд хөрөнгийн бүртгэл, архивын материалын хяналтанд нэвтрүүлснээр хэрэг шийдвэрлэх үйл явцын ил тод байдлыг сайжруулж байна. Жишээлбэл, "чай" үйлдвэрлэлийн салбарт ч мөн RFID технологийг ашиглан түүхий эд, бүтээгдэхүүний гарал үүслийг хянах, хуурамч бүтээгдэхүүнээс сэргийлэх туршилтуудыг хэрэгжүүлж байна.
Ийнхүү RFID технологи нь шүүхийн цахим сангийн аюулгүй байдал, хэрэглэгчийн хялбар байдлыг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ хууль эрх зүйн салбарт тэргүүлэх технологи болон хөгжиж байна.
Дүгнэлт
2009 оны "байсан байдлыг тогтоох" асуудал нь хууль эрх зүйн шинэчлэл, эдийн засгийн хүндрэлийн үеийн засаглалын туршлагыг судлахад чухал ач холбогдолтой. Эрүүгийн хуулийн зарчим, статистик тоо баримт, нийгмийн хамгааллын бодлого зэрэг олон талын өгөгдөл нь тухайн үеийн Монголын нийгмийн хөгжлийн дүр төрхийг бодитойгоор харуулж байна. Энэ бүх мэдээлэл нь хууль тогтоомжийн үндэслэл, эдийн засгийн өгөгдөлд тулгуурласан бөгөөд түүхэн үнэнийг тогтоох, ирээдүйн бодлогод чиглүүлэхэд үнэ цэнэтэй эх сурвалж болж чадах юм.